Terazije

Prvi stanovnici Terazija bili su kovači i to ne svojom voljom već po naredbi kneza Miloša. Na tom prostoru bilo je pusto polje 1832. kada je knez odlučio da se svi beogradski kovači, a najviše ih je bilo u Savamali, presele na poljanu koju je turski paša hteo da iskoristi kao vežbalište za svoje vojnike. Knez Miloš je turske namere predupredio tako što je naredio da polje odmah bude poorano i isparcelisano. Međutim, preseljenje kovača nije išlo naročito brzo, čak i uz pretnje i batine, jer lokacija na početku Kragujevačkog druma nije bila previše atraktivna za zanatlije. Do 1845. na Terazijama nije bilo ni puta ni kaldrme a bilo je izgrađeno tek desetinu kuca.

Naziv Terazije potiče od turskog vodovoda, preciznije tri kule visoke po 8 metara čija je namena bila da omoguće veći pad pritiska kako bi voda iz izvora u Mokrom Lugu dospela do Kalemegdana. Prva i najveća kula bila je na mestu gde je kasnije, po želji kneza Miloša, izgrađena Terazijska česma 1860. godine, druga kod kafane Ruski car a treća kod kafane Grčka kraljica. Te kule Turci su nazivali terazije za vodu pa je i deo beogradske varoši od Stambol-kapije do Simićevih konaka (kasnije preuređenih u dvor Aleksandra Karađorđevića) dobio naziv Terazije.

Krajem tridesetih godina XIX veka Stojan Simić je kupio zemljište na prostoru današnjeg Pionirskog parka koje je u to vreme bilo pod vodom i služilo za lov na divlje patke. Simićevi konaci ili Simićevo zdanje završeno je 1840. (zvano kasnije i Veliki konak ili Stari dvor); hotel Kasina sagrađen je 1856.; na mestu današnje palate Albanija nalazila se stara kafana Albanija i u to vreme poznati sat ispod koga su zakazivani sastanci. Pijaca sa Studentskog trga premeštena je na Terazije 1862. a 9 godina kasnije premeštena je i s tog novog gradskog trga. Na prostoru današnjeg hotela Moskva nalazila se kafana Velika Srbija.

Stara turska kaldrma i kočijaška stanica uklonjene su s Terazija tek 1911. prilikom rekonstrukcije na osnovu projekta Vladimira Lučića a pod nadzorom Jelisavete Načić, prve žene arhitekte u Srbiji. Tada su na Terazijama napravljeni ukrasni skverovi s fontanom i vodoskokom. Sledeća rekonstrukcija Terazija usledila je 1948. Posle prve rekonstrukcije Terazija 1911. uklonjena je Miloševa česma, a posle druge 1948. i fontana.

Nazivi ulica: sad i nekad

  • Terazije: naziv danas centralnog gradskog trga i ulice nikada nije menjan (iz pretprošlog veka sačuvani su hoteli Moskva i Kasina, renovirana i dograđena kuća braće Krsmanovića, poznatije danas kao Protokol, dok je palata Atina, danas kafana, sazidana 1902.)
  • Kralja Milana: Kragujevački drum bio je prvi naziv da bi prilikom drugog preimenovanja beogradskih ulica 1872. deo od današnje ulice Kneza Miloša do Slavije bio nazvan Kragujevačka, a deo od Obilićevog venca do Kneza Miloša – Kneza Milana; od 1888. do 1946. naziv je bio Kralja Milana, a od 1946. do 1992. Maršala Tita; od 14. maja 1992. nazvana je Ulica srpskih vladara i najzad od 2002. ponovo dat naziv Kralja Milana
  • Kneza Miloša: prvi naziv bio je Topčiderski drum, kasnije Šetalište, da bi 1872. dobila naziv Kneza Miloša; od 1896. deo ulice od današnje ulice Admirala Geprata do Bulevara Kralja Aleksandra nazvan je Obrenova a ima podataka da je deo ulice od Kralja Milana do Bulevara Kralja Aleksandra nosio naziv Kralja Ferdinanda u periodu od 1922. do 1946. da bi od tada ponovo bila ulica Kneza Miloša
  • Dečanska: nekada zvana Kolarska (po zanatlijama koje su naseljavale Terazije), zatim od 1872. do 1896. Dva jablana; od 1869. do 1949. Dečanska; sledeće 4 godine nosila je naziv Kardeljeva da bi od 1953. do 1957. ponovo bila Dečanska ulica; posle smrti Moše Pijade 1957. dat je naziv Moše Pijade a današnji naziv po treći put dobija 2002.
  • Nušićeva: prvobitno nazvana Skopljanska ulica a zatim Pašićeva po velikom srpskom državniku i diplomati Nikoli Pašiću koji je u toj ulici stanovao; od 1946. nosi naziv Nušićeva
Share on FacebookShare on TumblrTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on PinterestShare on RedditPrint this pageEmail this to someone

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *