Hotel Srpski kralj

Nekada je na ulazu u Kalemegdan, raniji turski grad, a danas park, postojao hotel pod nazivom Srpski kralj. Ta zgrada je za ono doba bila vrlo ugledna. Podignuta je početkom šezdesetih godina XIX veka. Dogodilo se to još pre predaje gradova Srbima, jer je zabeleženo da je poslednji beogradski paša ulagao čak i protest što je novoj kafani, prvoj kući od gradske kapije, dato tako izazivačko ime. A Srbi u to doba još nisu ni imali kralja, nego samo kneza.

Beogradski hroničar Branislav Bušić tvrdi da je kao odgovor sa srpske strane, na ovaj pašin protest, kafani, koja je u susedstvu ove, a opet na domaku beogradskih bedema malo zatim podignuta, dato ime Srpska kruna, jer mesto gde je podignuta kafana „Srpski kralj“ ili bar neposredna okolina ove kafane vezana je bolnim sećanjem sa počecima našega oslobođenja. Tu, na tome mestu, Turci su naticali na kolje naše grešne ustanike. Tu su izlagali žrtve na ugled kada bi u gradu izvršili smrtnu presudu.

„Srpski kralj“ je od svog osnivanja bio kafana otmene i probrane publike. Taj renome mu je naročito stekao dugogodišnji zakupac Urošević čija se kćer udala za dr Stejića. Uvek je to bila tiha, pristojna kafana. U njoj se kretalo odmereno, sve je bilo pažljivo, te je, u stvar,i više ličila na nekakav klub nego na kafanu. Sa zadovoljstvom su je posećivali Radović, predsednik Kasacionog suda, Đoka i Jefta Pavlović, ugledni trgovac Talvi, doktor Stejić, braća Rašić i još nekoliko notabiliteta. Nad kafanom je bio čist i vrlo prijatan hotel koji su posećivali najviše stranci.

Kasnije je ovo imanje otkupila Vračarska zadruga, i ona je, posle Prvog svetskog rata, podižući još dva sprata i vršeći iz osnova preuređenje i prepravke i svih ostalih prostorija, dala prestonici ugledan hotel i restoraciju. Ovaj hotel je srušen za vreme bombardovanja 1941. godine.

Hotel Balkan

Sedamnaest godina nakom izgradnje prvog hotela, sagrađen je jedan od najpoznatijih beogradskih hotela koji radi i danas – Hotel Balkan. Tradicija hotela Balkan duga je skoro 150 godina. Sagrađen je na Terazijama 1860. kada je glavni stil u arhitekturi Beograda bio romantizam u vreme kada nije bilo značajne zgrade osim samog hotela. Jedan od prvih vlasnika bio je Golub Janić, a njegova udovica Bosiljka pred smrt je poklonila celu zgradu Srpskoj kraljevskoj akademiji. Hotel je projektovao poznati beogradski arhitekta inženjer Andrija Vuković.

Najstariji podaci o hotelu potiču iz 1876., kada je poznati Garibaldinac Đuzepe Barbaneti Brodano stigao u Beograd. Po dolasku on nije mogao da nađe mesto gde da provede noć, nakon dužeg lutanja prenoćište je našao u hotelu Balkan i ostavio je zapis:

– Ime je veličanstveno i spoljašnjost je odgovarajuća. Tokom boravka u kafani hotela, za stolom ispod drveta, svaki dan sam uživao ispijajući odličnu domaću kafu koja je bila bolja od kafe u Italiji ili Austriji.

U beogradskom turističkom vodiču iz 1896., hotel Balkan je bio zaveden kao hotel treće kategorije, pogodan za sve klase, sa 12 soba i cenom između dva i šest dinara po sobi. Stari hotel Balkan srušen je 1935. godine, a na istom mestu sagrađen je novi, pod istim nazivom koji i dan-danas stoji na istom mestu i ima dugu istoriju i mnogobrojne goste iz svih delova sveta.

Prvi beogradski hoteli

Prvi hotel u Beogradu počeo je da zida o svom trošku knez Mihailo Obrenović u jesen 1841. na uglu sadašnjih ulica Kralja Petra i Gračaničke, na mestu gde se nekada nalazio Cincar han. Hotel Staro zdanje završen je 1843. a kasnije je nazvan Kod jelena (po bronzanoj glavi jelena koja je visila iznad ulaza) ili Grand hotel. Hotel Staro zdanje prodala je državi kraljica Natalija a država kasnije ustupila zgradu Direkciji državnih železnica.

Drugi hotel Kruna sazidan je 1846. kao dvor kneza Aleksandra Karađorđevića a hotel postaje 1856. Nalazio se na uglu Uzun Mirkove i današnjeg Studentskog trga. Hotel Srpska kruna, sagrađen desetak godina kasnije, nazvan je tako u inat Turcima koji su zbog naziva hotela uložili protest srpskim vlastima ali na to srpska vlada nije odgovorila. Hotel se nalazio na početku Knez Mihailove ulice, prekoputa Kalemegdana, na mestu gde se danas nalazi Biblioteka grada Beograda.

Hotel Kasina na Terazijama otvoren je 1858. i bio je mesto esnafskih sastanaka, izbornih konferencija, zasedanja Srpske narodne skupštine a u velikoj sali Kasine 1918. proklamovano je ujedinjenje Srba, Hrvata i Slovenaca.

Hotel Bulevar završen je 1860. na uglu današnje Makedonske i Braće Jugovića gde se sada nalazi bioskop Balkan. Hotel Bulevar imao je veliku pozorišnu binu s galerijom i veliku salu za koncerte.

Hotel Grčka kraljica sazidan je 1867. u Knez Mihailovoj ulici pod nazivom Despotov han a na istom mestu bio je restoran Plavi Jadran, danas ponovo pod nazivom Grčka kraljica.

Hotel London podignut je 1873. na uglu današnjih ulica Kralja Milana i Kneza Miloša. Stalni gosti Hotela bili su poslanici koji su tu odsedali za vreme zasedanja Skupštine. Po Hotelu je i ceo kraj dobio naziv “kod Londona”.

Na vrhu Savskog stepeništa, Velikih stepenica u to vreme, sazidan je hotel Nacional a na Savskom pristaništu hotel Kragujevac. Od 1884. do 1890. sazidani su hoteli Petrovgrad, Solun i Orijent u blizini Železničke stanice.

Hotel Balkan sagrađen je na Terazijama 1860. Jedan od prvih vlasnika bio je Golub Janić a njegova udovica Bosiljka poklonila je pred smrt celu zgradu Srpskoj kraljevskoj akademiji uz uslov da od zarade Hotela bude osnovan Fond za školovanje dece. Stari hotel Balkan srušen je 1935. a na istom mestu sagrađen je novi, pod istim nazivom.

Hotel Pariz na Terazijama sagrađen je između 1866. i 1869. uz današnji hotel Kasinu gde je sada ulaz u Bezistan. Pariz je imao 35 soba s parnim grejanjem, restoran, kafanu, bioskopsku salu, salone i baštu. Srušen je 1948.

Na kraju XIX veka i na početku XX izgrađeni su hoteli Moskva na Terazijama, Imperijal u Vasinoj i Bristol u Karađorđevoj ulici. Na Trgu Dimitrija Tucovića sazidan je hotel Slavija, a na Trgu Republike Kolarac. 1900. godine je otvoren Grand hotel, kao prva građevina na čijoj je fasadi primenjena secesijska dekoracija. Nalazio se u Čika Ljubinoj ulici. Srušen je 1968. godine.