Beograd u prošlosti

Beograd je danas metropola ali i nekropola brojnih osvajača i branilaca različitih nacija i verske pripadnosti koji su često zamenjivali mesta i uloge prilikom opsade i odbrane grada na ušću Save u Dunav. Njegova istorija traje punih 7000 godina. Prostor oko velikih reka Save i Dunava bio je naseljen još u paleolitskom periodu. Iz starijeg kamenog doba potiču ostaci ljudskih kostiju i lobanja neandertalaca pronađeni u kamenolomu kod Leštana, u pećini na Čukarici i u blizini Bajlonijeve pijace.

Ostaci kulture mlađeg kamenog doba pronađeni su u Vinči, Žarkovu i u Gornjem gradu iznad ušća Save u Dunav. To ukazuje da je prostor Beograda bio naseljen u kontinuitetu i da je intezitet tog naseljavanja bivao sve jači. Mnoga današnja naselja beogradske okoline leže na kullturnim slojevima ranijih praistorijskih naseobina.

Vinča kraj Beograda spada u red najznačajnijih naseobina i kulturnih nalazišta praistorijskog perioda. Za bronzano doba karakteristično je prisustvo Ilira. Arheološke iskopine na Rospi ćupriji, Gornjem gradu, Karaburmi, Zemunu i Vinči potvrđuju pretpostavke da je područje Beograda bilo intezivno naseljeno i da se njegovo stanovništvo bavilo plužnom zemljoradnjom i drugim pratećim privrednim delatnostima. Na ovim lokalitetima otkrivene su nekropole bronzanog i metalnog doba kao i dokazi različitih kulturnih uticaja.

Još iz doba neolita pronađeni su ostaci naselja i kulturnog stvaralaštva naših predaka u periodu izmedu 2300. i 2000. godine pre rođenja Isusa Hrista. Zemunice, grnčarija, statuete i nakit iskopani su na prostoru Kalemegdana i Banjice, dok su na prostoru današnje Skadarlije pronađeni fosili-lobanje praistorijskog čoveka i fosilni ostaci mamuta.

Prvo veće naselje na prostoru današnjeg Beograda stvara keltsko pleme Skordiska koji su osvojili ovaj deo Podunavlja u IV veku pre nove ere. Naziv je dat po keltskom plemenu Singa a drugi deo naziva je latinizovan u vreme vladavine Rimljana koji su tako označavali grad – Singidunum u I veku pre nove ere, kada su na tom prostoru bile legije Flavija Feliksa.

U IV veku nove ere, 378., Singidunum razaraju Goti a zatim 441. Huni. Period razaranja smenjuje uticaj Vizantijskog carstva u VI veku kada car Justinijan obnavlja grad da bi ponovo bio uništen na kraju VI veka kada su ga 584. Avari spalili.

Sloveni prvi put naseljavaju staro vizantijsko utvrđenje u VII veku i nazivaju ga Beli grad. Bugari ga osvajaju 829. Naziv grada – Beograd, koji govori o njegovom slovensko-srpskom poreklu, prvi put se pominje 878. u buli pape Jovana VIII. U XII veku nove osvajače Ugare potiskuje ponovo Vizantijsko carstvo ali Ugari prethodno do temelja ruše Beograd i od istog kamena zidaju Zemun. Vizantijci ruše Zemun 1155. i vraćaju kamen na isto mesto, stvarajući ponovo bedeme beogradske, kasnije kalemegdanske tvrđave.

Beograd je srpski grad u vreme kralja Dragutina 1284., zatim Milutina, a srpska prestonica, pod despotom Stefanom Lazarevićem, postaje na početku XV veka, od 1403. Turska opsada Beograda počinje 1456. godine, kada pod beogradske zidine dolazi Mehmed II Osvajač, ali ne uspeva da opravda epitet osvajača. Sulejman Veličanstveni u tome uspeva 1521. kada hrišćanski Beograd prelazi pod nadležnost Porte.

Austrija prvi put osvaja Beograd 1688., Turci se vraćaju 1690. a posle 27 godina počinje dvadesetdvogodišnja vladavina Austrijanaca do 1739. Sledi poluvekovna dominacija Turske i još jedna dvogodišnja vladavina Austrije između 1789. i 1791. Turska imperija zatim učvršćuje pozicije u Beogradu i na Balkanu do konačnog napuštanja Beograda 1867. Taj period prekinut je za vreme Prvog srpskog ustanka (1804.-1813.) kada 1806. Karađorđe oslobađa grad i Beograd ponovo postaje prestonica Srbije.

Druga polovina XIX veka i druga vladavina kneza Miloša Obrenovića predstavljaju početak rađanja novog, modernog Beograda.

Imena Beograda kroz istoriju:

  • Singidūn(on) – keltsko ime grada
  • Singidūnum – romantizovano keltsko ime
  • Beograd, Београд – slovensko ime, prevod starog keltskog; prvi put se javlja 878. godine u pismu Pape Jovana VIII caru Borisu Bugarskom
  • Biograd na Dunavu – staro hrvatsko ime
  • Alba Graeca – latinizovano ime grada
  • Alba Bulgarica – latinizovano ime grada tokom bugarske vladavine
  • Fehérvár – mađarsko ime
  • Nandoralba – ime u srednjovekovnoj Mađarskoj do XIV veka
  • Nándorfehérvár, Landorfehérvár – ime u srednjevekovnoj Mađarskoj
  • Weißenburg and Griechisch-Weißenburg – nemačko ime
  • Castelbianco – italijansko ime
  • Veligrad(i)on, Velegrada/Βελέγραδα – vizantijsko ime
  • Dar Al Jihad – osmanlijsko ime, znači “Kuća rata”
  • Belgrat – tursko ime
  • Prinz Eugen Stadt – nacističko ime
Share on FacebookShare on TumblrTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on PinterestShare on RedditPrint this pageEmail this to someone

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *